Bazylia

Fresh garden basil herbs in mortar

Korzenny, słodkawy smak wspaniale komponuje się z pomidorami w każdej postaci, oliwą, białym mięsem, rybami, delikatnymi serami, a nawet z warzywami strączkowymi. Sprawdza się jako dodatek do wszelkiego rodzaju sałatek, surówek, zup, mieszanek warzywnych, twarożków i past. Nie obejdą się bez bazylii takie przysmaki, jak sałatka Caprese czy prawdziwe włoskie pesto.

Często korzystamy z popularnej bazylii suszonej, ale najlepiej używać świeżych liści, które z powodzeniem możemy hodować na kuchennym parapecie, jeśli tylko jesteśmy w stanie dostarczyć roślinie sporą ilość światła słonecznego i zapewnić odpowiedni poziom wilgoci.

Warto mieć to „królewskie zioło” zawsze pod ręką i stosować tak często, jak to możliwe – nie tylko ze względu na wyjątkowy aromat, jaki nadaje potrawom, ale również z uwagi na właściwości prozdrowotne. A jest ich sporo.

Bazylia na zdrowie

Bazylia skutecznie walczy ze wzdęciami, reguluje trawienie i pobudza perystaltykę jelit. Herbatka z bazylii złagodzi skurcze żołądkowe, kolkę i niestrawność, jest pomocna w zapobieganiu mdłościom. Przy okazji ma działanie łagodnie uspokajające.

W zastosowaniu zewnętrznym okłady z bazylii zmniejszają bóle reumatyczne, obrzęki stawów, łagodzą kontuzje, a także bóle głowy, również te o podłożu migrenowym. Bazylia w postaci toniku, ze względu na swoje właściwości bakteriobójcze i ściągające, skutecznie zwalcza zmiany skórne i wypryski. Zalecane jest też płukanie jamy ustnej naparem lub wyciągiem z bazylii w celu złagodzenia bólu po zabiegach stomatologicznych i odkażenia ran, a także łagodzenia bólu gardła.

Anyż

anyz

Mówiąc o anyżu, wstępnie musimy rozróżnić dwie odmienne rośliny, należące do odmiennych rodzin: biedrzeniec anyż z selerowatych oraz anyż gwiaździsty (badian) zaliczany do cytryńcowatych.

Biedrzeniec i badian – czym się różnią?

Obie rośliny mają intensywny, słodko-pikantny korzenny aromat, jednak owoce biedrzeńca należą do nieco łagodniejszych w smaku. To przede wszystkim tę przyprawę znajdziemy w słodkich ciastach i deserach, ale dodaje się ją również do drobiu, ryb i dań warzywnych. Na bazie anyżu wytwarza się także słynne alkohole: ouzo, Sambuca, kontuszówka, pastis i inne.

Anyż gwiaździsty, bardziej wyrazisty i pikantny, znajduje zastosowanie przede wszystkim w kuchni chińskiej i wietnamskiej oraz hinduskiej. Badian jest jednym z najważniejszych składników przyprawy pięciu smaków. Znakomicie podkreśla smak mięs przygotowywanych na sposób orientalny.

Właściwości lecznicze anyżu

Jednak szerokie zastosowanie kulinarne to nie wszystko, zwłaszcza jeśli chodzi o ostrzejszy w smaku anyż gwiazdkowy. Roślina ta ma wyjątkowe właściwości lecznicze – przede wszystkim w zakresie regulacji funkcjonowania układu trawiennego: działa rozkurczowo, zwiększa wydzielanie soków żołądkowych, przyspiesza przemianę materii, dlatego też jest często spotykanym składnikiem herbatek detoksykujących i przeciwdziałających wzdęciom.

Berberys zwyczajny pospolity

 

berberys

Berberys pospolity (inaczej także zwyczajny) to liściasty krzew o pięknych, czerwonych, różowoczerwonych, pomarańczowoczerwonych lub złocistozielonych liściach, będący ozdobą wielu ogrodów. Popularności berberysu sprzyja fakt, że roślina ta jest bardzo odporna i niewymagająca. Występujący w wielu odmianach berberys znajduje także zastosowanie także w ziołolecznictwie, kosmetyce i w kuchni.

Berberys zwyczajny w medycynie naturalnej

Dobroczynne właściwości berberysu zwyczajnego znane są od starożytności. Na przestrzeni wieków stosowano roślinę jako remedium na rozmaite plagi, malarię, żółtaczkę, schorzenia wątroby, szkorbut.

Surowcem leczniczym i spożywczym berberysu pospolitego są owoce, liście, kora i korzenie. Jagody berberysu, ze względu na bogactwo zawartej w nich witaminy C, soli mineralnych, pektyn i witaminy E podnoszą odporność organizmu, leczą infekcje, są skuteczne w zakażeniach bakteryjnych, nieżytach górnych dróg oddechowych, stanach gorączkowych. Zawierają też rutynę, która uszczelnia naczynia włosowate, zapobiegając podskórnym wylewom i krwawieniom z nosa. Owoce berberysu spożywa się zwykle w formie suszonej lub w postaci smacznej, kwaskowej konfitury.

Kora i korzenie mają właściwości antybiotyczne, natomiast napar z liści berberysu stosuje się w kamicy żółciowej, zaburzeniach gastrycznych, problemach z wątrobą.

Pomimo tak różnorodnych korzystnych właściwości, obecnie nie zaleca się stosować dłuższych kuracji z udziałem berberysu pospolitego, ponieważ odkryto, że substancja aktywna zawarta w tej roślinie – berberyna – mimo swej dobroczynnej mocy przeciwzapalnej, obniżającej poziom cholesterolu, przeciwdepresyjnej – ma tendencje do odkładania się w organach wewnętrznych.

Berberys pospolity – Zastosowanie w kosmetyce

Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by na stałe włączyć berberys zwyczajny do programu pielęgnacji urody. Wyciąg z berberysu pospolitego ma właściwości bakteriobójcze, przyspiesza gojenie, rozjaśnia przebarwienia, łagodzi stany zapalne, nawilża i wygładza skórę. Dzięki wysokiej zawartości witaminy C i flawonoidów jest naturalnym antyoksydantem, wspomaga likwidowanie przebarwień, stanowi tez naturalny filtr przeciwsłoneczny.

Berberys zwyczajny w kuchni

Owoce berberysu pospolitego są rzadziej spotykanym, ale wysoko cenionym surowcem spożywczym. Dojrzałych jagód używa się do produkcji wyśmienitych konfitur, soków, syropów, dżemów, a także wyśmienitych win i nalewek.

Chmiel

chmiel

Chmiel zwyczajny, pnąca bylina z rodziny konopiowatych, potocznie kojarzony jest z piwną goryczką. Jest to jednak roślina o szerszym zastosowaniu, nie tylko w zakresie produkcji złocistego trunku, ale także w ziołolecznictwie. W Polsce spotykamy głównie dziko rosnący i uprawiany na plantacjach chmiel zwyczajny – popularny Humulus lupulus, występujący w dwóch odmianach: chmiel goryczkowy i chmiel aromatyczny.

Chmiel jako lekarstwo

Szyszki chmielu wykazują właściwości uspokajające, lekko usypiające, moczopędne oraz antyseptyczne.

Napar z chmielu zaleca się osobom cierpiącym na schorzenia układu moczowego i nerek. Natomiast łatwa do przyrządzenia domowym sposobem nalewka z szyszek chmielu (około 130 g szyszek chmielowych zalewa się 2 szklankami spirytusu 50%, szczelnie zamyka i odstawia na około 1 miesiąc) jest idealnym środkiem nasennym, który ukoi nerwy i uśpi w sposób łagodny i naturalny; należy przyjmować kilka kropli rozpuszczonych w łyżce wody tuż przed snem.

Zewnętrznie chmiel stosowany jest najczęściej do pielęgnacji włosów, w postaci szamponów i odżywek na bazie szyszek chmielowych. Ze względu na swoje właściwości bakteriobójcze szyszki chmielowe są jednocześnie pomocne w zwalczaniu łupieżu.

Len zwyczajny

len-zwyczajny

Len zwyczajny to jednoroczna roślina pochodząca z rejonu Morza Śródziemnego, uprawiana w wielu częściach świata ze względu na swoje właściwości odżywcze i zastosowanie lecznicze.

Surowcem są dojrzałe nasiona, zawierające ponad 40% tłuszczów, w większości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, znaczne ilości błonnika, białko, witaminy z grupy B, witaminę E, duże ilości magnezu, cynku, żelaza i wapnia oraz bardzo dużą ilość substancji śluzowych.

Nasiona lnu – formy spożywania

Siemię lniane można spożywać w postaci surowej po zmieleniu (wskazane jest kupowanie całych ziaren i mielenie ich bezpośrednio przed spożyciem), po namoczeniu (kisiel lniany, zalecany przy podrażnieniach żołądka, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz w zespole jelita wrażliwego) lub w postaci wywaru. Z nasion tłoczy się również bardzo zdrowy olej lniany.

Właściwości zdrowotne siemienia lnianego

Len działa leczniczo i łagodząco przy zaparciach, nieżytach żołądka, przy przeroście i nowotworach prostaty; jest zalecany w profilaktyce miażdżycy, chorób serca i chorób nowotworowych. Siemię lnu korzystnie działa na skórę – zarówno od zewnątrz, jak od wewnątrz: wzmaga jej elastyczność, nawilżenie, a dzięki zawartości witaminy E i dobroczynnych kwasów tłuszczowych jest sprzymierzeńcem młodego wyglądu. Okłady z oleju lnianego i zalanych wodą nasion łagodzą stany zapalne skóry, świąd, oparzenia, owrzodzenia i odleżyny. Śluz z nasion lnu świetnie nawilża i odżywia także suche, matowe włosy.

Nasiona lnu – przeciwwskazania i ryzyko skutków ubocznych

Przeciwwskazaniem do stosowania wewnętrznego nasion lnu są takie dolegliwości, jak niedrożność jelit oraz ostry ból brzucha przy podejrzeniu zapalenia wyrostka robaczkowego. Należy być również ostrożnym przy spożywaniu suchych nasion lnu – na początku stosowania mogą powodować obstrukcje.

Nie ma natomiast większych przeciwwskazań w przypadku stosowania zewnętrznego. Len nie uczula i nie podrażnia, jest surowcem bardzo delikatnym, odpowiednim dla każdej, nawet wrażliwej i alergicznej skóry.

Szczypiorek

szczypiorek-1024x768

Czosnek szczypiorek, popularnie zwany szczypiorkiem, to roślina o długich, zielonych, rurkowatych liściach, znana i uprawiana na całym świecie ze względu na swoje zastosowanie kulinarne.

Szczypiorek charakteryzuje się wyjątkowym aromatem i specyficznym smakiem dzięki zawartości olejków eterycznych, stanowi więc wyjątkową, a zarazem uniwersalną przyprawę. Jednocześnie roślina jest źródłem wielu cennych substancji korzystnych dla naszego zdrowia: witaminy C, żelaza, witaminy B2, sodu, wapnia, potasu i związków siarki. Spożywany w większych ilościach i regularnie obniża ciśnienie krwi, poprawia przemianę materii, działa bakteriobójczo i wzmacnia układ odpornościowy.

Szczypiorek – jak to się je?

Zarówno ze względów zdrowotnych jak i z uwagi na delikatną strukturę liści, szczypiorek najlepiej spożywać na surowo. Sprawdza się przede wszystkim jako dodatek do sałatek, twarożków, past, wszelkiego rodzaju kanapek i potraw z jaj. W ciepłych daniach, takich jak jajecznica, drobno posiekane źdźbła zawsze dodajemy na końcu obróbki termicznej – gotowanie i smażenie szczypiorku pozbawia go cennych właściwości zdrowotnych i charakterystycznego aromatu oraz sprawia, że kruche i chrupiące listki zmieniają się w gumowate włókna o nieapetycznej barwie.

Świeże, drobno posiekane liście szczypiorku możemy ewentualnie zamrozić lub ususzyć, jednak każdy sposób przetworzenia pozbawia roślinę cennych substancji, wyjątkowego smaku i chrupkości.

Domowy szczypior możemy z powodzeniem hodować na kuchennym parapecie, w doniczce z ziemią lub w słoiku, wymaga sporo dostępu do światła słonecznego, w przeciwnym wypadku liście będą żółknąć.

Gorczyca

gorczyca-720x340

Gorczyca to popularna jednoroczna roślina uprawna z rodziny kapustowatych. Surowiec zielarski – nasiona gorczycy – znany jest przede wszystkim z zastosowań kulinarnych: kuleczki o gorzkim smaku to obowiązkowy składnik musztardy, gorczycę znajdziemy też w pieprzu ziołowym, curry i innych mieszankach przyprawowych. Zmielonymi ziarnami gorczycy aromatyzuje się wszelkiego rodzaju tłuste mięsa, wędliny i sery, marynaty, pikle, potrawy z jaj.

Poziom goryczy i pikanteria ziaren gorczycy zależy od odmiany. Do tych najostrzejszych i najbardziej aromatycznych należy wywodząca się z Indii gorczyca sarepska, a najłagodniejszą i najbardziej uniwersalną przyprawą jest gorczyca biała.

Gorczyca w apteczce

Mniej znane jest zastosowanie gorczycy jako rośliny leczniczej. Również w tym przypadku surowcem są nasiona, które dzięki zawartości synalbiny (substancji nadającej nasionom charakterystyczny aromat), soli mineralnych i olejków eterycznych, a także śluzu i olejów okazują się skutecznym środkiem pobudzającym procesy trawienne, łagodzącym nieżyty jelit i żołądka, likwidującym niestrawności i zaparcia, a także działającym przeciwzapalnie i powlekająco. Do łagodzenia problemów gastrycznych używa się ostrego w smaku olejku gorczycznego, natomiast zewnętrznie – na przykład do płukania gardła – stosować można łagodniejsze wyciągi wodne z nasion gorczycy.

Poduszki gorczycowe – naturalny sposób na zdrowie

Ciekawym zastosowaniem, rozpowszechnionym w medycynie ludowej, jest wypełnienie płóciennych woreczków ziarnami białej gorczycy i przykładanie takich poduszek do miejsc, w których odczuwamy bóle reumatyczne, a także do bolących stawów. Poduszka gorczycowa skutecznie łagodzi też bóle głowy i bóle zwyrodnieniowe kręgów szyjnych, a ponadto wykazuje działanie relaksujące i odstresowujące. Według zwolenników medycyny naturalnej działanie to związane jest z pozytywnymi właściwościami energetycznymi ziaren gorczycy, które mają emitować silne lecznicze biopole.

Kolendra siewna

kolendra-siewna-720x340

 

Kolendra to roślina jednoroczna z rodziny selerowatych, której wysuszone owoce i ziele stanowią popularny dodatek do mięs, wędlin, marynat, zup jarzynowych, rosołu, potraw bazujących na roślinach strączkowych, a także korzennych ciast i chlebów. Świeże liście kolendry wspaniale wzbogacają sałatki, sery, tłuste ryby i sosy; należy dodawać je do potrawy pod koniec gotowania, by ziele nie straciło swego aromatu.

Charakteryzujące się korzennym aromatem ziele kolendry jest również składnikiem orientalnych mieszanek przyprawowych, takich jak curry czy garam masala, przyprawę znajdziemy również w wielu daniach kuchni meksykańskiej, portugalskiej, gruzińskiej i marokańskiej. Kolendra służy tez do aromatyzowania alkoholi: nalewek, likierów, wódek, a nawet piwa i wina.

Właściwości zdrowotne kolendry

Kolendra jest także znanym od wieków środkiem ułatwiającym trawienie – stymuluje produkcję soków żołądkowych, łagodzi wzdęcia, wykazuje właściwości rozkurczające. Ale to nie jedyne jej zalety: bogate w witaminy z grupy B oraz witaminę C ziele podnosi odporność organizmu, walczy z infekcjami, jest też zalecane przy dolegliwościach wątrobowych.

Sok z ziela kolendry to uniwersalny i skuteczny środek, który może być stosowany w celach leczniczych zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie – do przemywania skóry i błon śluzowych – działa przeciwzapalnie, ściągająco i bakteriostatycznie.

Przechowywanie i uprawa kolendry

Świeże ziele kolendry jest delikatne i szybko ulega więdnięciu; świeżość liści zachowamy nieco dłużej przechowując je zawinięte w wilgotną ściereczkę w lodówce. Możliwa jest jednak uprawa kolendry na nasłonecznionym parapecie – to wdzięczne zioło będzie nie tylko niebanalną przyprawą i skutecznym środkiem leczniczym, ale także ładną ozdobą kuchni.

Cebula

cebula

To występująca w wielu odmianach popularna roślina o uniwersalnych i różnorodnych zastosowaniach, spośród których na pierwszy plan wysuwają się walory kulinarne. Charakterystyczny, ostro-słodkawy smak i wyrazisty zapach wspaniale aromatyzuje różnego rodzaju potrawy – od przyrządzanych na wszelkie sposoby mięs, przez sałatki i twarożki po rozmaite dania kuchni egzotycznych i orientalnych. Aromat liści cebuli jest przy tym mniej agresywny i pikantny niż pochodzącego z tej samej rodziny roślin (Alliaceae) czosnku. Obie rośliny łączą jednak wyjątkowe właściwości prozdrowotne.

Cebula – zdrowie na talerzu

Cebula wykazuje przede wszystkim silne działanie bakteriobójcze, odkażające i przeciwzapalne, stąd popularność stosowanego przy grypie i przeziębieniu syropu z surowej cebuli, mającego wyjątkową moc zwalczania infekcji i podnoszenia odporności. Zawarte w liściach warzywa bogactwo witamin i składników mineralnych, takich jak siarka, cynk i fosfor to prawdziwe remedium na jesienne osłabienie.

Jako źródło kwercetyny – silnego przeciwutleniacza – cebula należy więc do pokarmów o właściwościach antynowotworowych. Warzywo działa też przeciwmiażdżycowo, obniża poziom cukru we krwi dzięki obecności difenylaminy i pomaga zapobiegać zakrzepom poprzez zmniejszenie lepkości krwi. Co istotne, właściwości te zostają zachowane także po ugotowaniu cebuli, w przeciwieństwie do jej mocy bakteriostatycznej, która niestety zanika w wysokiej temperaturze.

Należy jednak pamiętać, że pomimo swoich dobroczynnych właściwości cebula nie zawsze bywa dobrze tolerowana – należy do pokarmów ciężkostrawnych, powinny jej więc unikać osoby z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego.

Koper ogrodowy

koper-ogrodowyZnany powszechnie koper ogrodowy to jednoroczna roślina z rodziny selerowatych, łatwa w uprawie i niewymagająca, ceniona zarówno ze względu na specyficzny, słodkawo-korzenny aromat, jak i właściwości zdrowotne.

Surowcem zielarskim są przede wszystkim liście i nasiona, choć w sztuce kulinarnej zastosowanie znajduje cała roślina.

Liście kopru – niezbędne w kuchni

Jako roślina przyprawowa świeże liście koperku znakomicie komponują się z ziemniakami, rybami, wszelkiego rodzaju potrawami z warzyw surowych i gotowanych, z zupami i sosami – przy czym należy pamiętać, że liście kopru tracą swój aromat w wyniku obróbki termicznej, dlatego należy je dodawać dopiero pod koniec przyrządzania potrawy. Korzenie i kwiatostany kopru ogrodowego są składnikiem niezbędnym przy kiszeniu ogórków i papryki.

Jak przechowywać liście kopru?

Świeżo ścięte liście kopru szybko więdną w temperaturze pokojowej – już po 1 – 2 dniach praktycznie nie nadają się do użycia. Trzymanie kopru w lodówce nieco wydłuży jego przydatność do spożycia. Jeśli jednak chcemy przechowywać te delikatne liście dłużej, należy je drobno posiekać i zamrozić. Możliwe jest również ich suszenie, jednak musimy liczyć się z tym, że sporo z charakterystycznego aromatu koperku bezpowrotnie się ulotni.

Napar z liści i nasion kopru – na bóle brzucha, kolki i dla matek karmiących

Koper jest rośliną zasobną w olejki eteryczne, flawonoidy, witaminy: C, E, D, K, witaminy z grupy B oraz sole mineralne. Napar z liści i nasion znany jest przede wszystkim ze swoich właściwości łagodzących zaburzenia trawienne: wykazuje działanie rozkurczowe, pobudza wydzielanie soku żołądkowego, skutecznie eliminuje wzdęcia i kolki u niemowląt. Zalecany jest także kobietom karmiącym ze względu na zdolność pobudzania czynności gruczołów mlekowych. Dobroczynny owoc kopru wykazuje tez działanie antydrobnoustrojowe oraz lekko uspokajające.

Hodowany w ogrodzie, koper wzbogaci nie tylko naszą kuchnię oraz domową apteczkę – stanowić będzie też ciekawą ozdobę w stylu wiejskiej, nieskrępowanej roślinności.

© 2017 Znamziele.pl

Theme by Anders NorenUp ↑